Egzekucja
w Środzie Wielkopolskiej
Egzekucja w Środzie Wielkopolskiej

20.10.1939

Egzekucja w Środzie Wielkopolskiej miała miejsce podczas tak zwanych „Trzech Dni Terroru” (20, 21 i 23 października 1939 r.), przeprowadzonych w ramach „Operacji Tannenberg”, mającej na celu eksterminację członków polskiej warstwy przywódczej, wskazanych przed wybuchem wojny przez placówki Gestapo, centralę SD (Sicherheitsdienst), kontrwywiad wojskowy (Abwehrę) oraz miejscowych Niemców – informatorów niemieckich służb bezpieczeństwa.
Tylko podczas „Trzech Dni Terroru” zamordowano 275 przedstawicieli polskich warstw przywódczych: Powstańców Wielkopolskich, Powstańców Śląskich, ziemian, nauczycieli, duchownych, członków Związku Zachodniego, działaczy społecznych i politycznych, którzy zostali wpisani np. do Sonderfahndungsbuch Polen („Specjalnej księgi Polaków ściganych listem gończym”). Miejscami eksterminacji były: Śrem, Książ Wielkopolski, Kórnik, Mosina, Środa Wielkopolska, Kostrzyn, Gostyń, Poniec, Krobia, Kościan, Śmigiel, Leszno, Osieczna oraz Włoszakowice.
Za przeprowadzenie operacji odpowiedzialne były specjalne grupy operacyjne niemieckiej policji – Sipo oraz SD – zwane Einsatzgruppen. Na terenie Wielkopolski operowała Einsatzgruppe VI oraz jej składowe: Einsatzkommanda 11, 14 i 15.
Ok. godz. 9:20, 20 października 1939 r., na rynku w Środzie Wielkopolskiej funkcjonariusze Einsatzkommando 15 zamordowali 29 osób. Rozstrzelani zostali:
  1. Florian Balcerowicz, naczelnik Urzędu Pocztowego w Zaniemyślu;
  2. Franciszek Bartłomiejczak, prawnik ze Środy;
  3. Stanisław Bilski, urzędnik Banku Spółdzielczego z Zaniemyśla;
  4. Anzelm Błaszak, kierownik wodociągów miejskich ze Środy;
  5. Kazimierz Boening, ziemianin z Połażejewa;
  6. Stanisław Groblewski, ziemianin z Sannik;
  7. Marian Gruszczyński, nauczyciel Państwowego Gimnazjum i Liceum w Środzie;
  8. Stanisław Jankowski, nauczyciel Państwowego Gimnazjum i Liceum w Środzie;
  9. Józef Kandziora, nauczyciel szkoły powszechnej w Zaniemyślu;
  10. Konrad Kaniewski, nauczyciel szkoły powszechnej w Murzynowie Kościelnym;
  11. Mieczysław Kasperski, urzędnik z Zaniemyśla;
  12. Ignacy Kostrzyński, kupiec ze Środy;
  13. Stanisław Kuśnierkiewicz, nauczyciel szkoły powszechnej w Ziminie;
  14. Antoni Lis, rolnik z Annopola;
  15. Stanisław Madaliński, ziemianin z Dębicz;
  16. Wacław Majewski, fryzjer z Zaniemyśla;
  17. Józef Mika, urzędnik Banku Spółdzielczego z Zaniemyśla;
  18. Norbert Nawrocki, nauczyciel szkoły powszechnej w Zaniemyślu;
  19. Józef Pawlak, emerytowany wachmistrz żandarmerii wojskowej z Zaniemyśla;
  20. Adolf Sobieszczyk, urzędnik Banku Spółdzielczego w Zaniemyślu;
  21. Władysław Stachowiak, rzeźnik ze Środy;
  22. Michał Szymański, inżynier ze Śremu;
  23. Piotr Tłok, nauczyciel szkoły powszechnej w Krerowie;
  24. Stanisław Tomaszewski, robotnik rolny z Ługowin;
  25. Edward Trauczyński, adwokat ze Środy;
  26. Tadeusz Więckowski, nauczyciel Państwowego Gimnazjum i Liceum w Środzie;
  27. Kazimierz Właźliński, nauczyciel szkoły powszechnej w Zaniemyślu;
  28. Adam Woźny, kupiec ze Środy;
  29. Jedna ofiara o nieustalonym nazwisku.
W tym samym miesiącu wydarzyły się
10.10.1939
Z rozkazu komendanta wojskowego miasta Poznania Fort VII został przekazany przez niemieckie wojsko pod nadzór Służby Bez...
31.10.1939
Krótko po uruchomieniu obozu koncentracyjnego w Poznaniu, Niemcy rozpoczęli akcję uśmiercania pacjentów ze szpitala psyc...
16.10.1939
Niemcy przeprowadzili zbiorową egzekucję 15 Polaków na Cmentarzu Sołackim na Podolanach (cmentarz parafii pw. św. Jana V...