{"id":143,"date":"2022-06-07T19:41:34","date_gmt":"2022-06-07T17:41:34","guid":{"rendered":"https:\/\/fortvii.pl\/?page_id=143"},"modified":"2023-04-03T12:09:59","modified_gmt":"2023-04-03T10:09:59","slug":"historia-fortu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/historia-fortu\/","title":{"rendered":"Historia Fortu VII"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t1876 - 1918<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\r\n\t
\r\n\t\t
\r\n\t\t\t
\r\n\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t<\/i><\/span><\/a>\"Mapa<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\t\t<\/i><\/span><\/i><\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\r\n\t<\/div>\r\n\r\n\t\r\n<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Fort VII jest interesuja\u0328cym przyk\u0142adem niemieckiej architektury militarnej wzniesionej na ziemiach polskich. Wybudowany przez Niemco\u0301w po wygranej przez nich wojnie francusko – pruskiej. Powstawa\u0142 w latach 1876 \u2013 1880. Budowe\u0328 prowadzi\u0142a firma G. Stammer & Co., odpowiedzialna ro\u0301wniez\u0307 za budowe\u0328 Forto\u0301w VIII i IX.<\/p>

Kierownictwo ze strony wojska sprawowali kpt. Gross oraz ppor. Reeps i ppor. Clausius (ich nazwiska widnieja\u0328 na tablicy wmurowanej w sieni bramy wjazdowej do fortu). W 1881 r. w forcie zbudowano trzy stanowiska armat d\u0142ugolufowych Ringkanone 15 cm na lawetach typu nadbrzez\u0307nego. W latach 1887-1888 fort zosta\u0142 zmodernizowany \u2013 najwaz\u0307niejsze obiekty fortu zosta\u0142y wzmocnione. W 1889 r. po obu stronach fortu wzniesiono baterie do\u0142a\u0328czone wraz ze schronami. Kolejna modernizacja nasta\u0328pi\u0142a przed I wojna\u0328 s\u0301wiatowa\u0328, kiedy to zabetonowano cze\u0328s\u0301c\u0301 okien w koszarach szyjowych oraz pomniejszono lub zamurowano niekto\u0301re wejs\u0301cia.<\/p>

W czasie I wojny s\u0301wiatowej front niemiecko \u2013 rosyjski znajdowa\u0142 sie\u0328 wiele kilometro\u0301w na wscho\u0301d, w zwia\u0328zku z tym zaro\u0301wno Twierdza Poznan\u0301 jak i Fort VII nie by\u0142y wykorzystane w boju.<\/p>

Pierwotnie niemieckie forty w Poznaniu oznaczone by\u0142y numerami. Na pocza\u0328tku XX wieku kaz\u0307demu z nich przydzielono patrona \u2013 postac\u0301 zas\u0142uz\u0307ona\u0328 dla pruskiego militaryzmu. Intencja\u0328 zaborcy by\u0142o nasycenie niemiecka\u0328 symbolika\u0328 przestrzeni publicznej, kto\u0301ra wcia\u0328z\u0307, dzie\u0328ki staraniom Wielkopolan, mia\u0142a silnie polski charakter. W 1902 roku Fort VII otrzyma\u0142 nazwe\u0328 \u201eColomb\u201d \u2013 na czes\u0301c\u0301 genera\u0142a kawalerii Friedricha Augusta von Colomba (1775-1854), w latach 1843-1848 naczelnego dowo\u0301dcy V Korpusu Armijnego w Poznaniu. Postac\u0301 patrona Niemcy wybrali dos\u0301c\u0301 niefortunnie, gdyz\u0307 genera\u0142 znany by\u0142 z sympatii dla Polako\u0301w.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Podczas Powstania Wielkopolskiego mia\u0142a miejsce brawurowa akcja powstan\u0301co\u0301w, kto\u0301rzy zdecydowali sie\u0328 zdobyc\u0301 niemieckie lotnisko \u0141awica. W przypadku ataku Niemcy zagrozili wysadzeniem \u0141awicy w powietrze, ro\u0301wnoczes\u0301nie grozili wysadzeniem Fortu VII, w kto\u0301rym przechowywano kilkaset ton bomb lotniczych. Przecie\u0328cie przez cz\u0142onko\u0301w Polskiej Organizacji Wojskowej kabla elektrycznego Poznan\u0301 – \u0141awica oraz zablokowanie \u0142a\u0328cznos\u0301ci telefonicznej uniemoz\u0307liwi\u0142o odpalenie \u0142adunko\u0301w wybuchowych. Ostatecznie 6 stycznia 1919 lotnisko \u0141awica zosta\u0142o zdobyte.<\/p>

Po I wojnie s\u0301wiatowej Fort VII wykorzystywany by\u0142 jako magazyn amunicji, m.in. dla 3 Pu\u0142ku Lotniczego Wojska Polskiego.
16 marca 1931 roku w ramach repolonizacji (usuwania z przestrzeni publicznej symboli zwia\u0328zanych z polityka\u0328 germanizacji) otrzyma\u0142 za patrona mjr. Floriana Da\u0328browskiego (1798\u20131848) \u2013 bohatera Powstania Listopadowego i zrywu niepodleg\u0142os\u0301ciowego w okresie Wiosny Ludo\u0301w.<\/p>

Przed wybuchem II wojny s\u0301wiatowej, w sierpniu 1939 roku na wa\u0142ach Fortu VII wybudowano dwa schrony z funkcja\u0328 bojowa\u0328 dla cie\u0328z\u0307kich karabino\u0301w maszynowych wz. 30. We wrzes\u0301niu 1939 roku ze schronu nie pad\u0142 ani jeden strza\u0142, a sam Fort VII, tak jak pozosta\u0142e fortyfikacje poznan\u0301skie, nie by\u0142 wykorzystywany podczas walk. Poza schronami obserwacyjno – bojowymi zamontowano na wa\u0142ach dwie pancerne kopu\u0142y obserwacyjne. W czasie II wojny s\u0301wiatowej zosta\u0142y one wywiezione do obozu karno – s\u0301ledczego w Z\u0307abikowie.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t1919 \u2013 1939<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t10 X 1939
- 25 IV 1944<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\r\n\t
\r\n\t\t
\r\n\t\t\t
\r\n\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Polski<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\t\t<\/i><\/span><\/i><\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\r\n\t<\/div>\r\n\r\n\t\r\n<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\r\n\t
\r\n\t\t
\r\n\t\t\t
\r\n\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Rzut<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Dokument<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Rzut<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\t\t<\/i><\/span><\/i><\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\r\n\t<\/div>\r\n\r\n\t\r\n<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\r\n\t
\r\n\t\t
\r\n\t\t\t
\r\n\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Archiwalna<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Kartka<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Kartka<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Kartka<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\t\t<\/i><\/span><\/i><\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\r\n\t<\/div>\r\n\r\n\t\r\n<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\r\n\t
\r\n\t\t
\r\n\t\t\t
\r\n\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Uroczysto\u015b\u0107<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Archiwalna<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\t\t<\/i><\/span><\/i><\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\r\n\t<\/div>\r\n\r\n\t\r\n<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Okres II wojny s\u0301wiatowej zmieni\u0142 funkcje\u0328 Fortu. Powsta\u0142 w tym miejscu obo\u0301z koncentracyjny podleg\u0142y ca\u0142kowicie niemieckiej policji bezpieczen\u0301stwa. Swoja\u0328 dzia\u0142alnos\u0301c\u0301 rozpocza\u0328\u0142 10 paz\u0301dziernika 1939 roku jako Sicherheitspolizei Chef der Einsatzgruppe VI Konzentrationslager \u2013 Posen.<\/p>

W listopadzie obo\u0301z przeje\u0328\u0142o poznan\u0301skie Gestapo, a nazwa Konzentrationslager Posen zosta\u0142a zmieniona na U\u0308bergangs-lager \u2013 Fort VII (Obo\u0301z Przejs\u0301ciowy). Od po\u0142owy 1941 roku oficjalna nazwa obozu brzmia\u0142a Polizeigefa\u0308ngnisder Sicherheitspolizei und Arbeitserziehungslager (Wie\u0328zienie Policji Bezpieczen\u0301stwa i Wychowawczy Obo\u0301z Pracy). Ws\u0301ro\u0301d Niemco\u0301w Fort VII okres\u0301lany tez\u0307 by\u0142 jako Lager der Blutrache \u2013 \u201eobo\u0301z krwawej zemsty\u201d.<\/p>

Fort VII by\u0142 obozem, w kto\u0301rym po raz pierwszy do masowego mordowania ludnos\u0301ci cywilnej zastosowano gaz (tlenek we\u0328gla). Zagazowano grupe\u0328 ok. 300 chorych psychicznie pacjento\u0301w z Zak\u0142adu Psychiatrycznego w Owin\u0301skach oraz z oddzia\u0142u psychiatrycznego Kliniki Neurologiczno – Psychiatrycznej Uniwersytetu Poznan\u0301skiego.<\/p>

W pocza\u0328tkowym okresie swojego istnienia do Fortu VII trafiali przede wszystkim ci ludzie, kto\u0301rych w\u0142adze niemieckie uznawa\u0142y za przeciwniko\u0301w politycznych lub wrogo\u0301w Niemiec i Niemco\u0301w. W pierwszej kolejnos\u0301ci rozprawiono sie\u0328 z inteligencja\u0328 wielkopolska\u0328 jako zarzewiem przysz\u0142ego buntu oraz z powstan\u0301cami wielkopolskimi i s\u0301la\u0328skimi jako zdrajcami cesarza Wilhelma II i przysie\u0328gi sk\u0142adanej na wiernos\u0301c\u0301 Niemcom. Grupy te aresztowano na podstawie przygotowanych jeszcze przed wybuchem wojny list proskrypcyjnych.<\/p>

Wraz z powstaniem i rozwojem na terenie Poznania i Wielkopolski struktur cywilnych i wojskowych Polskiego Pan\u0301stwa Podziemnego, coraz wie\u0328ksza\u0328 grupe\u0328 wie\u0328z\u0301nio\u0301w stanowili przedstawiciele ro\u0301z\u0307nych tajnych organizacji, kto\u0301rych dzia\u0142ania by\u0142y wymierzone przeciwko III Rzeszy. W po\u0301z\u0301niejszym okresie (od po\u0142owy 1941 r.) spora\u0328 grupe\u0328 wie\u0328z\u0301nio\u0301w Fortu VII stanowi\u0142y osoby uchylaja\u0328ce sie\u0328 od pracy na rzecz Niemiec tzw. \u201eniedzielnicy\u201d (osadzani najcze\u0328s\u0301ciej na soboty i niedziele). Dla wielu wie\u0328z\u0301nio\u0301w obo\u0301z w Forcie VII w Poznaniu, by\u0142 jedynie etapem pos\u0301rednim w ich obozowej gehennie. Od kwietnia 1940 roku ruszaja\u0328 z Fortu VII masowe transporty wie\u0328z\u0301nio\u0301w do innych obozo\u0301w koncentracyjnych takich jak Mauthausen \u2013 Gusen, Dachau czy Auschwitz.<\/p>

Wie\u0328z\u0301niowie w Forcie VII poddawani byli ro\u0301z\u0307nego typu sadystycznym praktykom ze strony za\u0142ogi obozu. Opro\u0301cz bicia, przeklen\u0301stw i innych szykan, organizowano uw\u0142aczaja\u0328ce elementarnym zasadom cz\u0142owieczen\u0301stwa praktyki takie jak np. \u201ewycieczka w Karpaty\u201d lub c\u0301wiczenia na Schodach S\u0301mierci.
W obozie panowa\u0142y bardzo trudne warunki, kto\u0301re by\u0142y przyczyna\u0328 wielu zgono\u0301w. Cele by\u0142y pozbawione okien i doste\u0328pu s\u0301wiez\u0307ego powietrza. Panowa\u0142a w nich wilgoc\u0301 i zimno. Warunki sanitarne, w jakich przebywali wie\u0328z\u0301niowie sprzyja\u0142y rozwijaniu sie\u0328 choro\u0301b epidemicznych takich jak tyfus, czerwonka, grypa, flegmony. Najwie\u0328ksza epidemia tyfusu w lipcu 1941 roku sta\u0142a sie\u0328 przyczyna\u0328 s\u0301mierci kilkuset oso\u0301b. S\u0301mierc\u0301 na Forcie VII posiada\u0142a wiele twarzy. Mo\u0301g\u0142 to byc\u0301 pijany esesman z pistoletem lub kijem w re\u0328ku, poszczuty przez niego wilczur, lub wypisany przez zbrodniczych se\u0328dzio\u0301w wyrok s\u0301mierci. Dla wielu wie\u0328z\u0301nio\u0301w s\u0301mierc\u0301 przychodzi\u0142a wczesnym rankiem od kul esesmano\u0301w pod s\u0301ciana\u0328 s\u0301mierci lub w celi nr 58 na szubienicy. Dla niekto\u0301rych wie\u0328z\u0301nio\u0301w s\u0301mierc\u0301 by\u0142a wyja\u0328tkowo okrutna. Gine\u0328li powieszeni za nogi w celi zwanej \u201edzwonem\u201d. Wielu wie\u0328z\u0301nio\u0301w zgine\u0328\u0142o w masowych tajnych egzekucjach poza obszarem Fortu VII np. w Lasach Pale\u0328dzko-Zakrzewskich, nad Rusa\u0142ka\u0328, na cmentarzu so\u0142ackim lub innym dogodnym dla oprawco\u0301w miejscu. Rodzin nie informowano o zgonach, nie wydawano im ro\u0301wniez\u0307 cia\u0142 zmar\u0142ych bliskich. Cia\u0142a zakopywano w masowych grobach w okolicznych lasach lub spalano w krematorium, kto\u0301re znajdowa\u0142o sie\u0328 w szpitalu mieszcza\u0328cym sie\u0328 przy dzisiejszej ul. S\u0301wie\u0328cickiego w Poznaniu. Obo\u0301z zlikwidowany zosta\u0142 w dniu 25 kwietnia 1944 roku, kiedy to ostatni wie\u0328z\u0301niowie obozu przeniesieni zostali do funkcjonuja\u0328cego juz\u0307 obozu w Z\u0307abikowie a ich miejsce zaje\u0328\u0142a fabryka Telefunken. Ogo\u0301lna\u0328 liczbe\u0328 wie\u0328z\u0301nio\u0301w Fortu VII szacuje sie\u0328 od 17 tysie\u0328cy do 40 tys\u0301 oso\u0301b, z czego wiele tysie\u0328cy straci\u0142o tu z\u0307ycie. Obecnie trudno ustalic\u0301 jest liczbe\u0328 ofiar i wie\u0328z\u0301nio\u0301w obozu w Forcie VII z uwagi na to, iz\u0307 Niemcy zniszczyli dokumentacje\u0328 obozowa\u0328. W zachowanych niemieckich ksie\u0328gach Urze\u0328du Stanu Cywilnego w Poznaniu znajduje sie\u0328 tylko 531 nazwisk…<\/p>

Jako budowla wzniesiona dla celo\u0301w obronnych, Fort VII tylko raz zosta\u0142 poddany powaz\u0307nemu sprawdzianowi. Zima\u0328 1945 roku stanowi\u0142 silny punkt oporu Niemco\u0301w przed atakiem Armii Czerwonej.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Po II wojnie s\u0301wiatowej przez wiele lat w Forcie VII znajdowa\u0142y sie\u0328 magazyny Ludowego Wojska Polskiego. W 1963 roku na lewym majdanie powsta\u0142a okazjonalnie udoste\u0328pniana Izba Pamie\u0328ci Narodowej. W 1964 roku Fort VII zosta\u0142 wpisany do rejestru zabytko\u0301w. 14 maja 1976 roku za\u0142oz\u0307ono muzeum, jednak oficjalne otwarcie odby\u0142o sie\u0328 w 1980 roku.
Doste\u0328p do muzeum jako miejsca pamie\u0328ci by\u0142 przez wiele lat ograniczony. W wyniku wspo\u0301\u0142pracy Miasta Poznan\u0301 z Wojskiem Polskim po roku 2000 obiekt przeszed\u0142 pod administracje\u0328 Wielkopolskiego Muzeum Walk Niepodleg\u0142os\u0301ciowych, dzisiaj Wielkopolskiego Muzeum Niepodleg\u0142os\u0301ci.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\tpo 1945<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\r\n\t
\r\n\t\t
\r\n\t\t\t
\r\n\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"\u017bo\u0142nierze<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Archiwalna<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\r\n
\r\n\t
\r\n\t\t\"Archiwalna<\/a>\t<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\t\t<\/i><\/span><\/i><\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t<\/div>\r\n\r\n\t\t\r\n\t<\/div>\r\n\r\n\t\r\n<\/div>\r\n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1876 – 1918 Fort VII jest interesuja\u0328cym przyk\u0142adem niemieckiej architektury militarnej wzniesionej na ziemiach polskich. Wybudowany przez Niemco\u0301w po wygranej przez nich wojnie francusko – pruskiej. Powstawa\u0142 w latach 1876 \u2013 1880. Budowe\u0328 prowadzi\u0142a firma G. Stammer & Co., odpowiedzialna ro\u0301wniez\u0307 za budowe\u0328 Forto\u0301w VIII i IX. Kierownictwo ze strony wojska sprawowali kpt. Gross oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":144,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-143","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=143"}],"version-history":[{"count":92,"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1314,"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/143\/revisions\/1314"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/media\/144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fortvii.eu\/renowacja\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}